Kısa cevap: Türkiye’den kozmetik ihraç ederken çoğu sevkiyatta ticari fatura, çeki listesi, gümrük beyannamesi ve taşıma belgesi gerekir; alıcı ülke veya ticaret rejimine göre menşe şahadetnamesi, A.TR ya da tercihli menşe belgesi eklenebilir. Kozmetiğe özel tarafta ise ürün formülü/INCI listesi, güvenlilik ve kalite belgeleri, uygun etiket, ürün bilgi dosyası ve talep edilirse Serbest Satış Sertifikası gündeme gelir. Avrupa Birliği için AB’de yerleşik Sorumlu Kişi, PIF/CPSR ve CPNP bildirimi; Suudi Arabistan veya Dubai gibi Orta Doğu pazarlarında ise yerel ithalatçı ve ülkeye özgü kayıt sistemi ayrıca gerekir. Nihai liste ürün, ülke, iddia ve satış kanalına göre doğrulanmalıdır.

Kozmetik ihracatında tek bir standart belge listesi var mı?

Özet cevap: Hayır. Evrak seti üç katmandan oluşur: Türkiye’den çıkış ve gümrük belgeleri, kozmetik ürünün teknik-güvenlilik dosyası ve hedef ülkenin pazara giriş belgeleri. Bir katmanın tamamlanması diğerinin otomatik olarak karşılandığı anlamına gelmez.

Örneğin gümrük işlemleri tamamlanan bir ürün, hedef ülkede ürün kaydı yapılmadıysa raf veya e-ticaret satışına açılamayabilir. Tersine, ürünün hedef pazardaki teknik dosyası hazırlanmış olsa bile ticari sevkiyat belgelerindeki GTİP, miktar, değer veya menşe uyuşmazlığı malın gümrükte beklemesine neden olabilir.

Serbest Satış Sertifikası nedir ve nasıl alınır?

Özet cevap: Serbest Satış Sertifikası, Türkiye’de imal edilen kozmetik ürün için ihracat amacıyla talep edilebilen resmî belgedir. TİTCK, başvurunun sorumlu kişi tarafından Ürün Takip Sistemi üzerinden yapılacağını belirtir. Sertifika, hedef ülkedeki kayıt veya ithalat izninin yerine geçmez.

Kozmetik Ürünler Yönetmeliği’nin ihracat sertifikasına ilişkin hükmü ve TİTCK’nin güncel açıklamasına göre başvuru, ülkemiz sınırları içinde imal edilen ürünler için ÜTS üzerinden yürütülür. Başvurudan önce üretici, ürün, sorumlu kişi ve ÜTS bilgilerinin birbiriyle uyumlu olması önemlidir.

İthalatçı ülke sertifikanın İngilizce veya başka bir dilde sunulmasını, apostil/konsolosluk tasdiki ya da belirli geçerlilik süresini şart koşabilir. Bu talepler bütün ülkeler için aynı değildir. Bu nedenle alıcıdan “Free Sale Certificate gerekli” bilgisini almak yeterli olmaz; belgenin formatı, ürün listesi, tasdik zinciri ve geçerlilik beklentisi yazılı olarak istenmelidir.

Menşe şahadetnamesi neyi gösterir?

Özet cevap: Menşe şahadetnamesi, eşyanın ekonomik milliyetini gösterir ve gümrük vergisi, ticaret politikası önlemleri veya ithalat kontrolü açısından talep edilebilir. Her sevkiyatta otomatik olarak aynı belge kullanılmaz; hedef ülke, anlaşma ve GTİP’e göre belge türü belirlenir.

Menşe, ürünün yalnızca sevk edildiği ülke değildir. Ürünün elde edildiği veya yeterli işçilik ve işlem gördüğü ülkeye ilişkin kurallarla belirlenir. Marka sahibi, üretici ve ihracatçı farklı şirketlerse faturada ve sertifikalarda bu rollerin çelişmemesi gerekir.

A.TR menşe şahadetnamesi midir?

Hayır. A.TR Dolaşım Belgesi, Türkiye–AB Gümrük Birliği kapsamındaki uygun eşyanın serbest dolaşım statüsünü gösterir; doğrudan menşe ispat belgesi değildir. Sevkiyata A.TR düzenlenmesi, AB kozmetik mevzuatındaki Sorumlu Kişi, PIF, güvenlilik değerlendirmesi, etiket ve CPNP yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz.

Temel ticari ve gümrük belgeleri nelerdir?

Özet cevap: Kozmetik sevkiyatının temel dosyasında genellikle ticari fatura, çeki listesi, gümrük beyannamesi ve taşıma belgesi bulunur. Menşe veya dolaşım belgesi, sigorta, analiz sertifikası ve başka destekleyici evraklar teslim şekli ile hedef ülke şartlarına göre eklenir.

• Ticari fatura: Taraflar, ürün tanımı, miktar, birim/toplam değer, para birimi, teslim ve ödeme bilgileri.
• Çeki listesi: Koli/palet sayısı, net-brüt ağırlık, ambalajlama ve ürün dağılımı.
• Gümrük beyannamesi: İhracatın gümrük idaresine beyanı.
• Taşıma belgesi: Taşıma türüne göre konşimento, CMR veya hava yolu taşıma senedi.
• Menşe/dolaşım belgesi: Ülke ve tercihli ticaret düzenine göre.
• Sigorta belgesi: Seçilen Incoterms teslim şekli ve sözleşmeye göre.
• GTİP sınıflandırması: Beyan, vergi ve kontrol önlemlerinin doğru belirlenmesi için.

Bu liste genel çerçevedir. Gümrük müşaviri; GTİP, ülke, ürün bileşimi, bedel ve taşıma biçimine göre dosyayı sevkiyat öncesinde kontrol etmelidir.

Üreticiden hangi teknik evraklar istenebilir?

Özet cevap: Üreticinin sağlayabileceği teknik paket; ürün tanımı, INCI listesi veya yetkili taraflarla paylaşılan formül bilgileri, spesifikasyon, parti analiz sertifikası, üretim/GMP belgeleri, test raporları ve ambalaj-etiket verilerini kapsayabilir. Belge kapsamı hedef ülkenin otorite ve ithalatçı taleplerine göre belirlenir.

Tipik teknik evrak kontrol listesi şöyledir:

• Nihai ürünün INCI içerik listesi ve gerekli gizlilik protokolü altında formül bilgisi,
• Ürün spesifikasyonu ve gerektiğinde partiye ait analiz sertifikası (CoA),
• Mikrobiyolojik, stabilite ve ambalaj uyumluluğu çalışmalarına ilişkin kayıtlar,
• Ürün iddialarını destekleyen uygun kanıtlar,
• Üretim yerinin GMP yaklaşımına ilişkin geçerli dokümanlar,
• Üretici adı-adresi, lot/parti izlenebilirliği ve raf ömrü bilgileri,
• Etiket metni, uyarılar, kullanım şekli ve hedef ülke dili.

Her distribütörün kendi hazırladığı “zorunlu belge listesi” resmî mevzuatla aynı olmayabilir. Dosyadaki her belge için talep eden kurum, hukuki dayanak, dil, tasdik ve geçerlilik süresi kontrol edilmelidir.

Avrupa Birliği’ne kozmetik ihracatında neler gerekir?

Özet cevap: Bir kozmetik ürünün AB pazarına sunulabilmesi için AB içinde yerleşik bir Sorumlu Kişi atanmalı; ürün güvenlilik raporunu içeren PIF hazırlanmalı, üretim GMP’ye uygun olmalı, etiket AB kurallarına göre düzenlenmeli ve ürün piyasaya çıkmadan önce CPNP’ye bildirilmelidir.

AB Kozmetik Tüzüğü (EC) No 1223/2009, yalnızca AB’de yerleşik bir gerçek veya tüzel kişinin Sorumlu Kişi olarak belirlendiği kozmetiklerin piyasaya arzına izin verir. İthal ürünlerde ithalatçı, yazılı yetkilendirme ile başka bir AB yerleşik taraf atanmadıkça Sorumlu Kişi rolünü üstlenebilir.

1. AB Sorumlu Kişi: Uyumun merkezî sahibi ve otoritelerin muhatabı.
2. PIF ve CPSR: Ürün bilgi dosyası ile nitelikli güvenlilik değerlendiricisi tarafından hazırlanan kozmetik ürün güvenlilik raporu.
3. GMP: Üretimin iyi imalat uygulamalarına uygunluğu; EN ISO 22716 uyum için temel referanstır.
4. Etiket: Sorumlu Kişi adresi, nominal miktar, dayanıklılık/PAO, önlemler, parti, ürün fonksiyonu ve içerik listesi gibi zorunlu bilgiler; üye ülke dil kuralları ayrıca kontrol edilir.
5. CPNP: Piyasaya arzdan önce Avrupa Komisyonu portalında bildirim.

CPNP kaydı ücretsiz bir bildirim sistemidir; Avrupa Komisyonunun ürünü tek tek test ederek “onayladığı” anlamına gelmez. Ayrıca Serbest Satış Sertifikası, AB Tüzüğü’nün bu çekirdek gereklerinin yerine geçmez. Ürün iddiaları, nanomateryal kullanımı ve içerik kısıtları ayrı değerlendirme gerektirebilir.

Orta Doğu’ya kozmetik ihracatında hangi belgeler değişir?

Özet cevap: Orta Doğu tek bir kayıt bölgesi değildir. Körfez ülkelerinde ortak GSO güvenlilik ve etiketleme standartları referans alınabilse de Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve diğer ülkeler kendi otorite, yerel ithalatçı, kayıt portalı, belge tasdiki ve dil kurallarını uygulayabilir.

GSO 1943:2024, Körfez bölgesindeki kozmetik ve kişisel bakım ürünleri için genel güvenlilik, ambalaj ve etiketleme gerekliliklerini kapsar. Ancak tek bir GSO standardına uygunluk, bütün Körfez ülkelerinde otomatik kayıt oluşturmaz.

Suudi Arabistan

SFDA, kozmetiklerin elektronik sistem üzerinden bildirilmesine ilişkin kılavuz yayımlar. Otorite, eCosma bildiriminin ürün güvenliliğinin SFDA tarafından değerlendirilip onaylandığı anlamına gelmediğini; bildirimi yapan sorumlu tarafın bilgilerin doğruluğu ve ürün güvenliliğinden sorumlu olduğunu açıklar. Yerel ithalatçı/hesap, etiket, içerik ve dosya şartları sevkiyat öncesinde teyit edilmelidir.

Birleşik Arap Emirlikleri ve Dubai

UAE’de ürün sınıfı ve emirliğe göre uygunluk ve yerel kayıt süreçleri bulunabilir. Dubai Municipality’nin güncel teknik kılavuzları, kozmetik ve kişisel bakım ürünleri için Montaji sistemini ve kayıt şartlarını açıklar. Federal uygunluk hizmetlerinde ise ürün kategorisine göre ticaret lisansı, laboratuvar raporu, formül beyanı ve ithal ürünlerde serbest satış belgesi gibi dokümanlar istenebilir. Güncel yetkili merci, ithalatçının faaliyet alanı ve satış emirliği birlikte doğrulanmalıdır.

ARGE Kozmetik ihracat evraklarında nasıl destek sağlar?

Özet cevap: ARGE Kozmetik, üretici sorumluluğundaki teknik ve üretim kayıtlarını proje kapsamında hazırlayarak markanın ihracat dosyasını destekler. Ancak gümrük beyannamesi, menşe belgesi, hedef ülkedeki Sorumlu Kişi veya ithalatçı kaydı gibi marka ve ticaret tarafına ait işlemler ilgili taraflarla birlikte yürütülür.

Üretici desteğinin sınırı baştan belirlenmelidir. ARGE Kozmetik’in sağlayabileceği içerik, proje ve gizlilik koşullarına bağlı olarak üretici beyanları, ürün spesifikasyonu, içerik/INCI verileri, parti dokümanları, test kayıtları, üretim tesisi ve kalite sistemi belgeleri ile Serbest Satış Sertifikası başvurusunda gereken üretim bilgilerinin koordinasyonunu kapsayabilir.

Marka veya ihracatçı ise hedef ülke ithalatçısını seçmek, ticari sözleşmeyi ve Incoterms teslim şeklini belirlemek, gümrük müşaviriyle ihracat beyannamesini yürütmek, yerel ürün kaydını tamamlamak ve tercüme/tasdik gerekliliklerini yönetmekle yükümlüdür. “Anahtar teslim ihracat” ifadesi kullanılacaksa bu görev dağılımı sözleşmede açıkça yazılmalıdır.

İhracat dosyası hangi sırayla hazırlanmalı?

Özet cevap: Önce hedef ülke ve sorumlu ithalatçı belirlenmeli, ardından formül ile iddialar mevzuata göre taranmalı; etiket ve teknik dosya tamamlandıktan sonra ürün kaydı yapılmalı, en son sevkiyata özgü ticari ve gümrük belgeleri düzenlenmelidir.

1. Ülke, satış kanalı, ürün kategorisi ve hedef lansman tarihini belirleyin.
2. Yerel ithalatçı/Sorumlu Kişi ve güncel otorite şartlarını yazılı teyit edin.
3. Formül, yasaklı-kısıtlı bileşenler, ürün sınıfı ve iddiaları kontrol edin.
4. Güvenlilik dosyası, testler, GMP ve teknik üretici belgelerini tamamlayın.
5. Etiketi hedef ülkenin zorunlu bilgiler ve dil kurallarına göre hazırlayın.
6. Gerekli bildirim veya ürün kaydını sonuçlandırın.
7. Serbest Satış Sertifikası ve gerekiyorsa tasdik sürecini planlayın.
8. GTİP, menşe/dolaşım belgesi, fatura, çeki listesi ve taşıma evrakını sevkiyat bazında hazırlayın.

İhracata uygun fason kozmetik üretimi için hedef pazarı formül geliştirme aşamasında belirtmek, sonradan yapılacak maliyetli içerik, ambalaj ve etiket revizyonlarını azaltır. Projenizin hedef ülke ve ürün grubunu ARGE Kozmetik ile paylaşarak teknik evrak planı oluşturabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Serbest Satış Sertifikası her ülke için zorunlu mu?

Hayır. Talep hedef ülke, otorite, ürün ve ithalatçı prosedürüne göre değişir. Belgenin dili, tasdiki ve geçerlilik süresi de sevkiyat öncesinde doğrulanmalıdır.

Serbest Satış Sertifikasını kim alır?

TİTCK, Türkiye’de imal edilen kozmetik ürünler için başvurunun sorumlu kişi tarafından ÜTS üzerinden yapılacağını belirtir. Projedeki marka, üretici ve sorumlu kişi rolleri buna göre netleştirilmelidir.

CPNP kaydı AB ürün onayı mıdır?

Hayır. CPNP, AB Kozmetik Tüzüğü kapsamındaki bildirim sistemidir. Ürünün güvenliliği ve mevzuata uygunluğu Sorumlu Kişinin yükümlülüğündedir.

A.TR belgesi menşe belgesi yerine geçer mi?

Hayır. A.TR eşyanın Türkiye–AB Gümrük Birliği içindeki serbest dolaşım durumuyla ilgilidir; menşe şahadetnamesi değildir.

Orta Doğu için tek ürün kaydı yeterli olur mu?

Genellikle hayır. Körfez standartları ortak bir teknik çerçeve sunsa bile ülke ve bazen emirlik bazında farklı kayıt, ithalatçı ve belge süreçleri uygulanabilir.

Üretici bütün ihracat belgelerini düzenler mi?

Üretici teknik ve üretim evraklarını destekler. Fatura, gümrük beyannamesi, menşe/dolaşım belgesi, yerel ithalatçı ve ürün kaydı gibi işlemler sözleşmedeki role göre marka, ihracatçı, ithalatçı ve gümrük müşaviriyle yürütülür.

İhracat için Türkçe etiket yeterli midir?

Çoğu pazarda yeterli değildir. Zorunlu bilgilerin hangi dil veya dillerde verileceği hedef ülke ve satış bölgesine göre kontrol edilmelidir.

Resmî kaynaklar ve ilgili okumalar

• TİTCK — Kozmetik İhracat Sertifikası (Serbest Satış Sertifikası)
• T.C. Resmî Gazete — Kozmetik Ürünler Yönetmeliği
• EUR-Lex — Regulation (EC) No 1223/2009
• European Commission — Cosmetic Products Notification Portal
• Saudi Food and Drug Authority — Cosmetic Product Notification Guidance
• GSO — GSO 1943:2024 Cosmetics Safety Requirements
• Dubai Municipality — Cosmetic and Personal Care Products Technical Guideline
• ARGE Kozmetik — Ar-Ge ve Fason Üretim
• ARGE Kozmetik — Hizmetler